Prairie Home Companion

Ik ben een nostalgisch mens. Zo bewaar ik graag oude dingen die totaal geen nut meer hebben, behalve dan “een herinnering”. Manlief wordt soms gek als we aan het opruimen zijn, en ik, voor de vijfde keer op rij iets zeg in de trant van, “Ja maar die heb ik al sinds ik uit huis ben, en hij staat niet in de weg, dus hij kan nog best blijven.”. Zo hebben we, alleen al in de keuken, twee identieke braadpannen, een heel oud nutteloos steelpannetje, en een plank vol oude mokken van mij. Op zolder staan nog eens zes dozen vol “herinneringen” die ik zelfs na de zoveelste verhuizing en daaraan gekoppelde opruimwoede niet weg kan doen. Ook is er niet veel voor nodig om mij aan het mijmeren te krijgen over “vroeger”. Het kan een liedje zijn, een oude jas die ik in een van die zes dozen vindt, of zelfs een geur.

Verhuizen naar het buitenland verhoogt volgens mij deze hang naar nostalgie alleen maar. Er zijn in een keer talloze dingen waar je aan gewend was die er niet meer zijn: een weiland met sloten bijvoorbeeld, of bonte koeien, of draaiorgels, of zelfs eindeloze regen, en dus ook meer dingen om te missen.Maar soms kan het leven grappig lopen, en kom je in dat verre buitenland in een keer dingen tegen van “vroeger”, die je in Nederland al jaren niet meer ziet. Onverharde wegen bijvoorbeeld, of mensen die te paard het dorp in gaan. Of een hoorspel op de radio.

Als kind was ik vroeger gek op hoorspelen. Nu kan ik een hele mooie redenering ophangen over hoe dat kwam omdat luisteren mijn kinderlijke fantasie meer stimuleerde dan kijken, maar helaas is dat niet waar. Toen mijn broertje en ik jong waren, was er namelijk gewoon nog geen televisie ‘s ochtends. En al helemaal niet voor kinderen. Dus wat deed je dan, als je uitgespeeld was en het nog lang geen tijd was om je ouders wakker te maken? Dan zette je een sprookje op. We begonnen met echte langspeelplaten. Achteraf bezien is het een wonder dat mijn ouders ons uberhaupt in de buurt van de platenkast lieten komen, maar ik ga er maar van uit een paar bekraste platen ("het was echt een ongeluk mam!") het waard waren als dat betekende dat mijn ouders iets langer konden blijven liggen. Gelukkig kwamen daar later ook cassette bandjes bij, en natuurlijk de radio met de "Ko de Boswachter sjo". Mijn broer ik luisterden naar de klassieke sprookjes zoals Doornroosje en Assepoester, maar ook naar het toch best wel enge Schateiland, en het, achteraf bezien, redelijk gewelddadige verhaal over twee jaloerse broers, Kleine Klaas en Grote Klaas, die elkaar, in hun jaloezie, letterlijk de hoofden insloegen. Ook hadden we een LP van Alleen op de Wereld, die vooral gedraaid werd als we ziek thuis waren. Helaas hadden wij alleen deel 1, zodat ik nooit heb ontdekt wat er nu werkelijk van Remy geworden is. Mijn broer en ik waren zo gek op hoorspelen dat we, toen we eenmaal ontdekt hadden dat de transistor radio in de keuken een ingebouwde microfoon had, zelf talloze hoorspelen opgenomen hebben. Hoorspelen die vooral gingen over mensen te paard, die veel dronken en veel met deuren sloegen, want het maken van de geluiden, daar ging het natuurlijk om.

Ik heb al jaren geen echt Nederlands hoorspel meer gehoord, en weet ook niet of Nederlandse kinderen nog naar hoorspellen luisteren. Onze kinderen keken ze in ieder geval op televisie, en dat heeft toch niet dezelfde charme als het ademloos luisteren naar een verhaal waar je voor de rest alles zelf bij moet bedenken. Vandaar ook dat ik, toen ik een paar jaar geleden Praire Home Companion ontdekte op NPR, ik helemaal gelukkig was. Prairie Home Companion is een cabaret programma dat wekelijks op de Amerikaanse publieke radio (NPR) te horen is. Er worden skits gedaan, er worden mini-hoorspelen uitgevoerd, en er wordt gezongen. De verhalen die je hoort zijn voornamelijk humoristisch, maar er zit er wel een bepaalde continuiteit in. Zo horen de luisteraars elke week een aflevering over het leven in “Lake Wobegon, Minnesota, where every child is above average”. Ook zijn er terugkerende liedjes, zoals het beroemde “Ketchup song” en het koffie-lied, welke allebei regelmatig in onze keuken gezongen worden. Wel voornamelijk door mij, trouwens.

Nu is het helaas niet dat ik elke zondagmiddag twee uur stil zit te luisteren. Maar het programma staat wel aan op de achtergrond, en zo nu en dan luisteren we even actief naar een bijzonder grappig stukje. Onze radio-studenten snappen er maar niks van, en zien het als een overblijfsel uit een soort stenen tijdperk, dat maar niet snel genoeg, net als de dinosaurussen, kan verdwijnen. Maar dat kan mij niet schelen. Zodra ik de stem van Garrison Keillor hoor, waan ik me terug in de tijd van Macrame, oranje keukenkastjes, en De Stuif Es In Show. Wat wil een mens nog meer?